هەڵوێستێكی چەوت لەمەڕ ڕژێمی ئێران، پێویستی بەڕاستكردنەوە هەیە

3 مانگ پێش ئێستا

گۆران هەڵەبجەیی
(دەسەڵاتدارانی ئێران لە ترۆپكی ئیرهابدان)، نبیل حیدری نووسەری تایبەت بە دۆخی ئێران.
ئەوەی لەكن چاودێرانی سیاسی و كەسانی موتابعی ڕەوشی ئێران و تەنانەت كەسانی ئاسایی ڕوونە ،ئەوەیە كە ڕژێمی ئاخوندەكانی ئێران لەو دەمەی دەسەڵاتیان گرتوەتەدەست [ ١٩٧٩]، تا ڕۆژی ئیمڕۆ لە ڕێگەی زەبروزەنگەوە درێژەیان بەتەمەنی دەسەڵاتەكەیان داوە ،بەجۆرێك كووشتن و سەركووتكردن و سڕینەوەی نەیاران كۆڵەكەی ڕاگرتنی دەسەڵاتەكەیان بووە. ئاشكرایە ئەم دەسەڵاتە بۆ ساتێكیش دەستبەرداری ئیرهاب نەبووە و نابێت.
ماهیەت و سرووشتی دەسەڵاتدارانی ئێران شتێك نیە جێگەی گومان و مشومڕبێت، ڕۆژ لەدوای ڕۆژ دڕندەیی و سادیەتی مەلاكانی ئێران زەقتردەبنەوە.كوورت و پووخت ڕژێمێكە دەكەوێتە خانەی ،دژە دیموكرسیەت،دژە ئینسانیەت،دژە فرەبۆچوون و ڕا، دژە نەتەوەو ئەتنیك ،دژە مافی مێینە و دژە ژیانی مەدەنیەت بەهەموو ڕەهەندەكانیەوە واتە دەسەڵاتێكی دیكتاتۆر  وڕەفتار فاشییە.
لە حاڵەتێكی ئەوهادا گرنگەو زۆریش گرنگە دیدو بۆچوونی چینێكی سیاسی سەرچڵ و خاوەن مێژووی تێكۆشانی سەخت ،دەربارەی ئەو ڕژێمە  بزانرێت  كە ئەویش دەسەڵات وحیزب و لایەن و تاكی  چەپ و كۆمۆنیستەكانە.
هەڵوێستێك كە بەخاڵێكی سەلبی و هاوكات ڕەخنە لەسەر زۆرێك لە  دەسەڵات و حیزب و ڕەوت و كەسایەتیە چەپەكانی جیهان بە عەرەب و {كوردیشەوە }هەژمار دەكرێت،پشتگیری كوێرانەیانە  لە ڕژێمی ئێران،ئەمانە نالۆژیكیانە داكۆكی لە ڕژێمی ئێران دەكەن و هەڵوێستی نادرووست و دوور لە واقیع وەردەگرن. پاساوی گەورەیان بۆ ئەم هەڵوێستەیان ئەوەیە كە ڕژێمی ئێران دژی ئەمریكا و ئیسرائیلە،یاخود بەلۆژیكی[دوژمنی دوژمنەكەم دۆستمە] كاردەكەن.
بابزانین بەڕاست ئێران دژی ئیسرایئل و ئەمریكایە یا تەنها دروشمێكی فریودەرو بێ ناوەڕۆكە.؟
ئاشكرایە سیاسەت لەسەر بنەمای بەرژەوەندی دامەزراوە و هەر ئەوەش داینەمۆی بزواندنیەتی. كەواتە ئێرانیش لەسەر ئەم بنەمایە كاردەكات، نەك لەسەر بنەمای ئاین و مەزهەب .لەحاڵەتێكی ئەوهادا دەكرێ و ڕوویداوە ئاین و مەزهەب كراونەتە قوربانی بەرژەوەندی گشتی.
بۆنمونە دەسەڵاتدارانی ئێرانی ئیسلامی شیعە مەزهەب، لەكاتی جەنگی [٨] ساڵەیاندا لەگەڵ ڕژێمی سەدام ،چەكیان لەڕێگەی لایەنی [سێیەمەوە] دەكڕی،لە نێوانیاندا  چەكی ئیسرائیلی و ئەمریكی، كاربەدەستانی چەككڕی ئێرانی  چاك دەیانزانی ئەوچەكانە ئیسرائیلین یاخود هی {شەیتانی گەورەن}. هەموومان {ئێران كۆنترای} سەردەمی ڕێگانمان لەیادە كە لەڕێگەی ملیاردێری سعودیەوە عەدنان خاچەقچی بەنرخی چەند ملیارێك دۆلار چەكی ئەمریكی فرۆشت بە ئێران. هەرلەو دەمەدا ئەمریكا بۆ بەرژەوەندی خۆی لەڕێگەی [مانگە دەستكردەكانەوە] زانیاری سەربازی دەدا بەهەردوو لا،هیچ لایەكیشیان ئەو زانیاریانەیان ڕەتنەدەكردەوە.
خومەینی بەردەوام بەدرووشمی قەبەو بێ ناوەڕۆكی [نەڕۆژئاوایی و نەڕۆژهەڵاتی ] دەیویست خەڵكی ساویلكە هەڵبخڵەتێنێت ،كەچی لەدەمی جەنگی هەشت ساڵەدا ،ئەو درووشمەی وەلاناو  وەك پێشتر ئاماژەم پێدا ،چەك و كەرەستەی جەنگی لە وڵاتانی هەردوو بەرەكە دەكڕی و نەوتیشی بەهەردوولا دەفرۆشت.
دڵنیام هەمان ڕژێم ژێر بەژێر پەیوەندی لەگەڵ ئەو وڵاتانەدا هەبووەو هەیە كە بەدژو نەیاریان دەزانێت ،[یەكێك لە وەزیرەكانی دەرەوەی ئەمریكا بەر لە دەساڵێك ئەو نهێنیەی دركان]كە پەیوەندی ژێربەژێریان لەگەڵ ئێران هەبووە،بەداخەوە ناوی ئەو وەزیرەم لەیاد نەماوە. كەواتە ئێستا بۆمان ڕوونبوویەوە كە ڕژێمی ئێران دوژمنی ئەمریكاو ئێران نەبووەو نیە ،درووشمەكانیشی لەو بارەوە تەنها بۆ فریودان بووە.
دەربارەی هاوكاریەكانی ڕژێمی ئێران  بۆ لایەن و وڵات و بزافە ئیسلامیەكان ،ئەوەش مەغزاو مەبەستی تایبەتی لە پشتە ،ئەوەی لەم بوارەدا بەلایانەوە گرنگ نیە ئاین و مەزهەبە.
هەموو دەزانین كە لەدوای كووشتنی حسین كوڕی علی ابی تالب لەلایەن زید بن معاویەوە لەساڵی[٦١] ی كۆچیەوە تا ئێستا خوێن لە نێوان ئەو دوو مەزهەبەدا حكوم دەكات و یەكتر ڕەتدەكەنەوە و جۆرەها سفەتی ناشیرین دەخەنە پاڵ یەكتر،كەچی مەلاكانی ئێران پەیوەندیەكی تووندوتۆڵ و باشیان لەگەڵ زۆرێك لە گەڵ بزاف و حیزبە ئیسلامیە سوونەمەزهەبانەدا هەیە،لە نێویاندا هەن  كەهەرگیز دان بە ئیسلامیەتی شیعەدا نانێن و تەنها سوونە بەمیراتگری ئیسلام دەزانن. 
ئێران بە پارە و چەك یارمەتی زۆر هێزولایەن دەدات كە هیچ شتێك كۆیانناكاتەوە جگە لەبەرژەوەندی ،بەنمونەی حماس و جیهادی فەلەستینی و [تالیبانی ئەفغانستان لە سەردەمێكدا] و حیزبی  «الجماعە الإسلامیە» باكستانی تووندڕەو.
یاخود لە تەنگەژەو جەنگی نێوان ئەرمینیاو ئازربایجاندا ،ئێران لایەنی ئەرمینیای گرت،كەدەبوو بەپێچەوانەوەبوایە چونكە ئازربایجان وڵاتێكی شیعە مەزهەبە. دیارە مەبەست لەم پەیوەندیانە دووسەرەیە ،یەك ئەوەیە تا لایەنە هاوكاریكراوەكان دژ بەبەرژەوەندی و ناوەندو كەسایەتیەكانی ئێرانی چالاكی ئەنجام نەدەن،دووەم هەوڵدان بۆ جێگیربوون و درووستكردنی پێگەیەك بۆ خۆیان لەو دەڤەرانەی ئەو حیزب و بزافانە باڵادەستن تێیدا..
ئەوەی دەزانین لە ئێستادا ئێران كەم تازۆر كۆنترۆڵی لوبنان لەڕێگەی حیزب للەوە،یەمەن لەڕێگەی حوپیەكانەوە، عێراق لە ڕێگەی حیزبە شیعەكانەوە،سوریا لە ڕێگەی ئیتڵاعات و گرووپە چەكدارەكانەوە دەكات.ئەم كارانە هەرگیز ناچنە خانەی بڵاوكردنەوەی مەزهەبی شیعە ،بەڵكو وەك پێشتر ئاماژەم پێدا مەسەلەكە بەهێزكردنی پێگەی خۆیانە دوور لە مەزهەب و ئاین.
بۆپاراستی خودی خۆیان ئاخوندەكانی  ئێران لە ڕۆژی دامەزراندنیەوە تا ئێستا لە هەرشوێنێك ناڕەزاییەك چ وەك تاك چ وەك حیزب و نەتەوە و لایەن ،سەری هەڵیدابێت ،ئەوە بەدڕندانەترین شێوە سەركووت كراوە،ئەم ئیرهابەی دەسەڵاتی ئێران سنوورەكانی وڵاتی بەزاند و زۆرێك لە وڵاتانی جیهانی گرتەوە ،بۆ نمونە لە هەندەران كەم حیزب و كەسایەتی سیاسی و سكرتێری حیزبە كوردیەكان هەن دەستی ئیرهابی ئێرانی پێنەگەشتبێت. 
لە وڵاتانی  وەك ئەڵمانیا،نەمسا ،فەرەنسا، هوڵەندە،سوید ،دانمارك ،توركیا ئەندامانی حیزبە ئۆپۆزشیۆنەكان ونەیارانی ڕژێمی ئێران تەرۆركراون یا بریندار كراون یا هەوڵی ڕفاندیان دراوە  .لەباشووریش تا ئێستا پتر لە ٦٠٠ تێكۆشەری كوردی سەربە حیزبە كوردیەكانی ڕۆژهەڵات بەدەستی ئیتلاعات كووژراون.
هەر ڕژێمێك ڕێز لە هاوڵاتیانی خۆی نەگرێت، پانتاییەك بۆ ئازادی و دیموكراتی مەیسەر نەكات ،پێویستیە سەرەتاییەكانی هاوڵاتیان دابین نەكات،لە جیهاندا  بێزراو  و نامەرغوب نەبێت،كەواتە ئەو ڕژێمە كە مەبەست لێی ئێرانە هەرچیبێت و هەرچ ناوێك لەخۆی بنێت ،ناتوانێت  ببێتە نوێنەری ڕاستی گەلێكی  ستەم لێكراو ،هاوكات ناكرێت خەسڵەتی دژە ئەمریكاو ئیسرائیلیش هەڵبگرێت ،چونكە ئەو ڕژێمە زۆر دوورە لەو ئەركەوە. تا ئێستایشی لەگەڵدابێت دژایەتی ئێران بۆ ئەمریكاو ئیسرائیل لە واقیعی عەمەلیدا بەرجەستە نەبووە، بەجۆرێك زیانی مەزنی پێ گەیاندبن ،یاخود لە ڕۆژهەڵاتی نێویندا جێگەو پێگەیان لەقبووبێت.
بۆئەوەی باشتر و ڕوونتر ماهیەتی دەسەڵاتدارانی ئێران بزانین ،چەند پرسیارێك ئاراستەی ئەو حیزب و لایەن و تاكە كەسانە دەكەم بە خۆشمانەوە كە لەخانەی  چەپ،ئازادیخواز ،ئینساندۆست،دیموكراتیخواز،كۆمۆنیست خۆیان دەبیننەوە ،ئەوجا دەردەكەوێت كەئایا هەڵەیەكی سیاسی مەزن لە هەڵوێستی ئەو حیزب و دەسەڵات و لایەن و كەسانەدا نیە كەداكۆكی لەو ڕژێمە دەكەن ؟  
+ دەكرێ و درووستە كەسێكی چەپ یا كۆمۆنیست داكۆكی لە ڕژێمێك بكات كەبەدڕندەترین شێوە چەپ،كۆمۆنیست،ئازادیخوازان سەركووتدەكات و گوللەبارانیان دەكات، بەتایبەی ئەندام و سەركردەكانی تودەو فیدائیان و لایەنەچەپەكانی دیكە كە لەژێر ئەشكەنجەدا گیانیان سپارد یا پاكانەیان لێوەرگیرا و پاشان لەسەر تەلەفزیۆن سوكایەتیان پێكرا؟ تا ئێستاشی لەگەڵدابێت ئەندامبوون لەو حیزبانەدا سزای تووندی لەسەرە.
+ دەكرێ و ڕەوایە لایەنێك یا كەسێكی تینوی ئازادی و مافی مرۆڤ ،لایەنگری دەسەڵاتێك بێت كە هەناسەیەكی ئازادی و دیموكراتی لە وڵاتەكەدا بوونی نیە؟
+ئایا ئاساییە داكۆكیكارانی دەربڕینی ناڕەزایی و خۆپیشاندانی مەدەنیانەی بێ فشارو سەركووتكردن، هەوداری دەسەڵاتێك بن كە خۆپیشاندانەكانی خەڵك كە بۆ نان و كارو ئازادی ئەنجام دەدرێن، بەدڕندانەترین شێوە سەركووت بكەن ،هاوكات دەسەڵاتدارانی سەركووتكەر، شانازی بەژمارەی زۆری كوژراوە خۆپیشاندەرەكان بكەن؟
+ڕەوایە حیزبێك یاخود كەسێكی چەپ كە بڕوای بە ماف و سەربەستی و سەربەخۆیی گەلان هەیەو خەباتی لەپێناودا كردووە، هاوكات دژ بە  چەوساندنەوەی نەتەوەیی دەنگی دلێربێت، بەڵام بێباك بێت لە ئاست كردەوەی  نامرۆڤانەی ڕژێمێكی وەك ئێران  كە بە ڕژێمێكی دژە میللەتان ناسرابێت؟ ئەو ڕژێمەی لەبری مەیسەركردنی بڕێكی كەمی داخوازیەكانی نەتەوەكانی ژێر دەسەڵاتەكەی لە كورد،بلوج،ئازەر،عەرەب، و نەتەوەكانی دیكە ،بە بێ بەزەییانە  سەركووتیان بكات و بیانچەوسێنێتەوە ،وە ئەندامی  چالاك و سەركردەكانیان لە دەرەوە تەرۆربكات ؟تا ئاستی ئەوەی ڕێگەنەدات كەسانی سەربەو نەتەوانە  تەنانەت منداڵەكانیان بەخواستی خۆیان ناوبنێن؟
+ منێك ئاواتەخوازی فرەدەنگی و فرەنگی بم و بخوازم هەموو بیروبۆچوونێك لەگۆڕەپانەكەدا  مافی خۆ نمایش كردنی هەبێت ،بەڵام چاو لە ئاست تاوانەكانی ڕژێمی ئێرانی سەركووتكەر دابخەم یاخود پاساوی لاوازی بۆ بهێنمەوە، كە ڕێگە بەهیچ بۆچوون و ڕایەكی جیاواز نەدات ،تەنانەت گەر لەڕەحمی ڕژێمەكەشەوە هاتبێتەدەر بەنمونەی [حسین مووسەوی] كەتا ئێستاش لەماڵەكەی خۆیدا دەستبەسەرە؟
+ ئەمە چ ڕژێمێكە چەندین ملیۆن لەدانیشتوانەكەی لەژێر هێڵی هەژاریدابن ،گرانی  و بێكاری تەنگی پێهەڵچنیون ،كەچی ساڵانە ملیارات دۆلار لەدەمی خەڵكەكەی دەدزێت وەك هاوكاری دارایی یا وەك كڕینی چەك دەیبەخشێتە  حیزب اللە و بزافی ئەمەل و حماس و جیهاد و ئیخوانەكانی میسرو بزافە ئیسلامیە ئیرهابیەكانی جیهان؟
+ من كە داكۆكیكاربم لە مافی مێینەو ئومێدم ئەوەبێت بە ئازادی مومارەسەی ژیانی خۆیان بكەن،ئیدی چۆن قەبوڵبكەم خانمێك بەهۆی دەركەوتنی چەند تاڵە قژێكی پرچی، تامردن ئەشكەنجە بدرێت؟
+بەهەموو پێوەرێك ڕژێمی ئاخوندەی ئێران ڕژێمێكی چەوسێنەر،سەركووتكەر، دژبە ئینسانەو هەموو بەهایەكی ئەخلاقی لەدەستداوە،بۆیە دژایەتی كردنی ئەركی سەرجەم  ئەو وڵات و دەسەڵات و حیزبانەیە كە مافی مرۆڤ بەلایانەوە گرنگە،هاوكات ئەركی ئەخلاقی هەموو تاكێكی ئازایخواز،مرۆڤدۆست،دیموكرات خواز،چەپ، كۆمۆنیست، ئەتایستە كە ئەم دەسەڵاتە ڕسوابكات،هاوكات پێویستە ئەو تێڕوانینە چەوتە ڕاستبكرێتەوە.