ژن، ژیان، ئازادی

3 مانگ پێش ئێستا

كەمال چۆمانی
- ژن، ژیان، ئازادی -زن، زندگی، ازادی- دروشمی سەرەكیی خۆپیشاندانەكانی كۆی شارەكانی كوردستانی ئێران و ئێرانە. ئەو دروشمە هەڵقوڵاوی ٤٠ ساڵ خەباتی بزوتنەوەی ئازادیخوازیی باكوری كوردستانە و لە تێڕوانینە فەلسەفییەكانی ئۆجەلانەوە سەریهەڵداوە.
- ئۆجەلان ئازادی كۆمەڵگا بە ئازادی ژن دەبەستێتەوە. ئۆجەلان دەڵێت: (بۆ من، ئازادیی ژن تەنانەت لە ئازادیی نیشتیمانیش بەنرخترە.) هەر بۆیە لە رۆژئاڤا بینیمان چۆن دروشمی ژن، ژیان، ئازادی تەنانەت لیبراڵێكی وەك هیلاری كڵینتۆنیش لە باوەشی گرت، لە فێستیڤاڵی كانەوە بۆ تاران دەنگدەداتەوە.
- ئۆجەلان دەڵێ: (مێژوی كۆنی ٥٠٠٠ ساڵی شارستانییەت لە بنەڕەتەوە مێژوی كۆیلەكردنی ژنە. لە ئەنجامدا، ئازادیی ژن تەنها بە شەڕكردن دژ بە بناغەكانی ئەو سیستەمە حوكمڕانییە بەدەستدێت.) سیستەمی كۆماری ئیسلامییش بەشێكە لەو سیستەمە ٥٠٠٠ ساڵییە.
- كوشتنی ژینا ئەمینی جارێكی تر بۆگەنبونی سیستەمی نادیمكوراتیكی رژێمی كۆماری ئیسلامیی ئێرانی پێئاشناكردینەوە. دوای ٤٠ ساڵ ئەو سیستەمە ناتوانێت گۆڕانكاری لە خۆیدا بكات و چەندەش ئەو سیستەمە توندتر و دڵڕەقتر دەبێ، هێندەش ویستی ئازادی باڵاتر. 
- ئەوەی لەو ساڵانە سەردانی ئێرانی كردبێ، دەزانێت رەوشی ئابوریی ئەو وڵاتە لە چ وێرانەیەك دایە و رەوش و گوزەرانی خەڵك چەند سەخت بوە، بەڵام ئەوە تەنها نان نییە خەڵك لەپێناویدا خۆپیشاندا دەكات، بەڵكو ئازادییە پێش نان. 
- پۆلیسی ئەخلاق یەكێكە لە كێشە بونیادییەكانی سیستەمی كۆماری ئیسلامیی ئێران، نەك تەنها كێشە. خۆپیشاندان تەنها دژ بە روداوێك نییە، دژ بە كۆی ئەو سیستەمەیە پۆلیسی ئەخلاقی بۆ پرچی ژنان هەیە نەك پۆلیس بۆ نەهێشتنی گەندەڵی. 
- بەپێی هەندێك داتا، سەدا ٦٠ خەڵكی ئێران لە ئاستی هەژاری رێژەیین relative poverty، واتا بەزەحمەتە دەتوانێت تا سەری مانگ كرێی خانو و خواردنیان هەبێ و ئەوانە رێژەی هەرە زۆری كۆمەڵگان. لەو سەدا ٦٠ ە، سەدا ٣٠ لە ئاستی هەژاری تەواو absolute poverty دان. لە كاتی كۆرۆنادا زیاد لە سەدا ٣٥ی دانیشتوانی ئێران لەژێر هێڵی هەژارییەوە بون. بێكاری لەنێو گەنجان سەروی سەدا ٢٥ ە. 
- ئێران بۆ ئەو كێشانەی كە هەڕەشەی گەورەن لەسەر ژیانی دەیان ملیۆن خەڵكەكەی، پۆلیسێكی نییە، بەڵام بۆ داپۆشینی پرچی ژنان و كام جلوبەرگ لەبەردەكەن، پۆلیسێكی تایبەتی هەیە و (بەباشی) كارەكانی ئەنجامدەدات. 
- ئەمڕۆ كۆمەڵگای ئێرانی تا رادەیەك یەكگرتوە. ئازادیی ژن و دژایەتیی رژێم یەكیخستون. ئەوەی پڕۆفیسۆر د عەباسی وەلی ناویناوە (دیواری ئێتنیكی) لەو روداوەدا شكێنراوە. كوشتنی ژنێكی كورد لەلایەن رژێمەوە وای كردوە تاران و سنە پێكەوە خۆپیشاندان بكەن. 
بۆیە؛ ئازادی هەمو نەتەوەكان پێكەوە پەیوەستە. هیچ نەتەوەیەك ئازاد نابێ لەو بەشەی دونیادا تا هەمو نەتەوەكان ئازاد نەبن. ئازادیی هیچ نەتەوەیەكیش، وەك ئۆجەلان گوتی، بێ ئازادیی ژن مەحاڵە.