كۆمپانیا گەورەكانی نەوت سوودمەندی سەرەكین لە جەنگی ئۆكرانیا

3 مانگ پێش ئێستا

ئەردەڵان عەبدوڵڵا
سێ مانگ زیاترە   جەنگێكی گەورە لە  نێوان ئۆكرانیا و روسیا هەڵگیرساوە، دەمێكیشە وتراوە، لە جەنگە گەورەكاندا، كۆمەڵێك كۆمپانیای گەورە سوودمەندی سەرەكین، بەدڵنیاییەوە زەرەرەمەندی  سەرەكیش، خەڵكی سیڤیلین. هێنری بیرانجە نوێنەری حكومەتی فەرەنسا لە كۆنگرەی ئاشتی رۆمای ساڵی 1918 وتی: نەوت وەكو خوێن وابوو بۆ جەنگی یەكەمی جیهانی. هەمیشە نەوت و جەنگ پەیوەندییەكی گەورەیان هەیە، لەم جەنگەشدا دووبارە ئەم پەیوەندییە بە جوانی دەركەوتووە، زۆربەی كۆمپانیا گەورەكانی جیهان، سوودمەندی سەرەكی بوون بەتایبەتی 4 كۆمپانیا گەورەكەی خۆرئاوا كە ئەوانیش " ئیكسۆن مۆبیل، تۆتاڵ، شێل، بی پی" بەپێی دوایین راپۆرتی میدیاكانی ئەڵمانیا بێت،  بۆ ئەمساڵ ئەم كۆمپانیایانە نزیكەی 200 ملیارد دۆلارقازانج دەكەن. هەربۆیە هەندیك پارتی چەپی ئەوروپی داوای باجی قوورس  بەسەر ئەم كۆمپانیایانە دەكەن.
ماوەیەكە لەناو میدیاكانی ئەوروپادا بەتایبەتی لەئەڵمانیادا ، قسەوباسی زۆر لەبارەی   سوودمەندی سەرەكی ئەم جەنگەوە دەكرێن. ئەمەش وایكردووە كە  پارتە چەپەكان بێنە قسەو رەخنە لە حكومەتەكانیان بگرن و داوای راگرتنی ئەم جەنگە بكەن، كە جگە لە ماڵوێرانی بۆ گەلی ئۆكرانیا، گرانیی و نائارامیشی بۆ تەواوی گەلانی ئەوروپا هێناوە.
بەپێ راپۆرتە میدیاییەكان بێت كۆمپانیای ئیكسۆن مۆبیلی ئەمریكی  لە چارەكی یەكەمی ئەمساڵدا، بڕی 8.83 ملیارد دۆلاری قازانج كردووە لەكاتێكدا ساڵی پار لە چارەكی یەكەمدا تەنها 2.76 ملیارد دۆلاری قازانج كردووە ئەمەش مانای وایە كە بە رێژەی 220% قازانجی زیادی كردووە.  كۆمپانیای تۆتاڵی فەرەنسی  بۆ چارەكی یەكەمی ئەمساڵ بڕی 10.1 ملیارد دۆلاری قازانجی كردووە لەكاتێكدا ساڵی پار لەچارەكی یەكەمدا تەنها 3.49 ملیارد دۆلاری قازانجی كردووە واتە بەرێژەی 187% قازانجی زیادیكردووە.  كۆمپانیای شێلی هۆڵەندی- بەریتانی،  بڕی 11.22 ملیارد دۆلاری بۆ چارەكی یەكەمی ساڵ قازانجی كردووە، بەمشێوەیەش لەهەموو كۆمپانیاكانی تر زیاتر قازانجی كردووە، لەكاتێكدا ساڵی پار بۆ چارەكی یەكەم تەنها 4.55 ملیارد دۆلاری قازانجی كردووە واتە بەرێژەی 147% قازانجی زیادیكردووە. كۆمپانیای بی پی بەریتانیاش بڕی 4،54 ملیارد دۆلار قازانجی كردووە لەكاتێكدا ساڵی پار بۆ چارەكی یەكەم 3.96 ملیارد دۆلار قازانجی كردووە، بەمشێویەش بەرێژەی 14% قازانجی زیادی كردووە. 
جگە لەم كۆمپانیا خۆرئاواییانە، كۆمپانیاكانی خۆرهەڵاتیش قازانجی باشیان كردووە بۆ نموونە كۆمپانیای ئارامكۆی سعودییش بە یەكێك  لە سوودمەندە سەرەكییەكان دادەنرێت، بەپێی ئامارەكان بێت،بۆ چارەكی یەكەمی ئەمساڵ  بڕی 39.5 ملیارد دۆلار قازانجی كردووە، بەم شێوەیەش بەرێژەی 82% ی  قازانجی زیادیكردووە.  جێگەی ئاماژەیە كۆمپانیای ئارامكۆ، كۆمپانییەكی حكومییە  و كاری بەرهەمهێنان و گواستنەوەو فرۆشتنی نەوتی سعودییە دەگرێتە ئەستۆ. 
جگە لە كۆمپانیاكانی نەوت، كۆمپانیاكانی بواری چەكو تەقەمەنی، كارەبا، گاز، سوودمەندی سەرەكین لەم جەنگەدا كە ماڵوێرانی گەورەی بۆ گەلی ئۆكرانیا هێناوە. 
ئەمەش لەكاتێكدا رۆژ لە دوای رۆژ ژمارەی قووربانیی و ئاوارە و بریندارەكانی جەنگی ئۆكرانیا زیاتر دەبێت، بەپێی دوایین ئامار بێت ژمارەی ئاوارەكان گەیشتۆتە  سەروو 6.5 ملیۆن ئاوارە، ژمارەی كوژراوی خەڵكی سیڤیل گەیشتۆتە نزیكەی 3500 كەس، ژمارەی بریندارەكانیش گەیشتۆتە 4 هەزار كەس، هەرچەندە بە تەواوەتی نازانرێت ژمارەی ئەو سەربازانەش چەندە كە كوژراون یان بریندار بوون، چونكە هیچ كام لە لایەنی جەنگەكە ئامارەی راستی بڵاو ناكەنەوە. 
بەڵام ئەوەی روون و ئاشكرایە كە گەلی ئۆكرانیا زەرەمەندی سەرەكییە لەم جەنگەدا و كۆمپانیا گەورەكانی بواری نەتو و گاز و چەكوتەقەمەنی، كە زۆربەیان هی وڵاتانی خۆرئاوان، ئەوان سوودمەندی سەرەكی ئەم جەنگەن.
سەرچاوە:
www.linksfraktion.de