تـــیرێك و دوو نـــیشانــە...

4 مانگ پێش ئێستا

(قــڵپــكردنەوەی مــێژوو، لــەڕێی خەیاڵ و فــانتازییای ســینەماوە)
(تـــاراتینــۆی دەرهـێنەر، چۆن بە بــەردێك دوو نــیشانەی پــێكا..!
شـــادمان مــحەمەد
ســەرەتا دەكرێت فــیلمی (Inglourious Basterds - قـــێزەوەنــە نــادیارەكـــان- ونبووەكـان)، وەك ڕاگــرتنی باڵنسێك لە نێوان تــاوانی(نـــازییـەكان) و مــەزڵوومــەیتی (جووەكــان)دا وێـنا بـكەین، یــاخود وەك هەڵهاتن لە واقع و رووداوێكــی مێژوویی و پاشان لــێدان لەو واقــعــە مێژووییە وەسف بــكەین..!

تــاراتینۆی دەرهێنەر، یاخود تارانتینۆی ســەركەش و یاخی، لە فیلمــی(Inglourious Basterds)دا، كە وەك خۆی دەڵێت: سكــرینپلــەكەی بە (١٠) ساڵ نووسیووە و زۆر هیلاكی كردووە، كـوینتین، لە ســەرەتادا و لە دەستپێكی فیلمەكەیدا بە ئـیهانەكردن و گاڵتەپێكردن و پاشان كوشتنی كۆمەڵێك لە جــووەكان لە سەر زار و دەستی كـۆڵۆنیۆڵێكی سەربازی نازییەوە دەستپێدەكات، پاشان كۆتــای فیلمەكەش بە تۆڵەكردنەوەیەكــی ڕۆحی و مەعنەوی و خەیاڵی و دوور لە واقع ئەویش بۆ بە پارسەنگی ڕەزامەندی جووەكان كۆتای پێ دێنێت؛ ئەمەش رەنگە دڵنەواییــەكی ڕێزدارانە و مرۆڤانە بێت لە بەرانبەر قـوربانیدانی گــەلی جــووەكــاندا.

زۆرێك لە ئێمە، وەك بینەر و بیسەر و بەدواچوویییەك بۆ مێژووی جەنگەكان و سەرۆك و سیاسیەكان تەنها (یەك چیرۆكی خۆكـوشتن و یاخود خــۆكوژی) هیتلەری ســەرۆكی ڕابردووی ڕایــخی سێهـەممان بیستوو و یان بەرگوێمان كەوتووە بەتایبەت ئەوەش لە لایەن ڕاگەیاندنە جیهانییەكانی پاش (كەوتنی بــەرلین)ی ئەڵمانیای كە دوا وێستگەی هیتلەری دیكتاتۆر بوو. بەڵام خــۆ  هەر ئەو هەوالەش تائەم ساتە لە میدیا جیهانییەكاندا جێگیر و فیكس كراوە وەك ڕووداوێكی حــاشاهەڵنەگر.

بــەڵام ئێمەی بینــەر، دواجار چیرۆك و سیناریۆ خەیاڵئــامێزەكەی تارانتینۆدا لە شتێكی تردا بە دی دەكەین، چونكە ئەو تەواو بە پێچەوانەی مێژووی رووداوەكانەوە روداوەكان دوبارە دەگێرێتەوە بۆمان، گـەرچی لە حاڵێكیشدا ئەو مێژووە گــومانیشی لەسەر بێت؛ وەك چۆن هەمیشە گومان لە سەر نوسینەوەی مێژوو هەیە بەوەی بــەردەوام بــراوەكان دەینووسنەوە. 

(پـووختەی فیلم):
(ڕۆیشتنی دوو هێڵی چیرۆك، دوو ڕووداو وەك تۆڵەكردنەوەیەك و خاڵیبوونەوەیەكی تاڵی مێژوویی، كە دواتر هەردووكیانیەك ئامانج كــۆیان دەكـاتەوە ئەویش تیـرۆركــردنی ئــەدۆڵف هــیتلەرە لە ماوەی گەرمەی شــەڕی جـەنگی دووەمی جیهانیدا، كە ئەڵمان لایەكی ئەوروپای داگیركردووە بە وڵاتی فەرنساشەوە، جـا هـێڵی یەكەم، كــیژۆڵەیەكی لاوی جوولەكەیە كە سەرجەم كەسوكارەكەی قوربانی دەست قەتڵوكوشتاری دەستی نازییەكانن، ئەوەی تریان، واتا؛ هێڵی دووەم، كۆبونەوەی كۆمەڵێك ئەفسەر و سەرباز و هێزێكی هاوبەش و تێكەڵی هەلبژێردراوی ئەمریكی و جوو و فەرەنسییەكانن، هەردوولا بە پێی بەرنامە رێژی خۆیان دەیانەوێت كــردەكەی خۆیان جێبەجێ بكەن).

(تـــیرێك و دوو نـــیشانــە).
- ئەم فیلمەی تارانتینۆ كاتێك نمایشكرا، دواتر دوو ڕای جیاوازی لە لایەن گەلی جووەكانەوە بۆ دروست كرد: یەكیان دژی وەستانەوە، چونكە ڕایان وابوو؛ تارینتنۆ لەو فیلمەدا لە واقعی مێژووی لایداوە و لەگەلیدا كارەساتی هۆلۆكۆستی نادیدە گرتووە، بەشەكەی تریان ڕایان وابوو ؛ نەخێر، تاراتینۆ دیوێكی تری مرۆڤانەی نیشاندایین وەك مێژوو؛ چونكە نازییەكان هۆلكۆست و سووتاندنی جوولەكانیان لە سەر گۆڕەپانی مێژوو ئەنجامداوە، هەربۆیە تارانتینۆش لە كۆتایدا هیتلەر و بەشێك لە دارودەستەكەی لە ناو سینەمادا سووتاند، چونكە ئەمە وەك لایەنێكی تۆلەی ڕۆحی و مەعنەوی و خەیاڵی بوو سەبارەت بە جووەكان.

بەڵام لە بیرمان نەچێت، لێرەدا لە بەرانبەر جووەكاندا كە قووربانی سەرەكی بوون، بۆشاییەك هەیە؛ ئەویش بۆشایی تەرەف و لایەنی(جەلاد- تاوانكەر)ە، وەك بۆشایی هەستكردن بە تاوانی نامرۆڤانە و ئەنجامدانی كردەی جێنۆساید و كۆمەڵكوژی و سووتاندن و لە فڕنكردن بەدەستی خودی نازییەكانی ڕایخی سێهەم، كە مێژوویان لە پاش كەوتنی ئەڵمانیاوە بۆ هەمیشە سڕدرایەوە!

ئایا ئەوان هەڵوێستیان چۆن دەبوو گەر بمانایە! ئایا هەستیان بە پەشیمانی و داننان بە تاواندا دكرد! بەڵام ئایا كێ نوێنەری ئــەوانە لە ئێستادا! بێگومان هیچكەس! چونكە كەس ناتوانێت لەم سەردەمەدا خۆیان بكەن بەنوێنەر و خاوەنیان، چونكە بە فەرمی لە هەموو جیهاندا یاساغ كراون!

كــەوایە؛ ئایا تارانتینۆ ئامانجەكەی پێكا! رەنگە لای خۆی پەیامەكەی پێكابێت، وەك چۆن جارێك لە زاری خۆیەوە وتی؛"لە ڕابردوودا ئەڵمانەكان جووەكانیان لە كەمپەكاندا سووتاند، منیش ئەڵمانەكانمان لە سینەمادا بە دەستی جووەكان سوتاندەوە"!

بەڵام لێرەدا لە دەرەوەی پەیام و ئامانجەكەی تارانتینۆ؛ دەكرێت بڵێین؛ كاتێك تاراننتینۆ جووەكان نیشاندەدا بەهەمان شێوە فیكری سوتاندنی نازی و ئەڵمانەكان لە مێشكیاندا دەبوژێنێتەوە، ئەمە جگە لەوەی مانای؛ رۆحی تۆڵە و شەرانگێزی لە ناخی هەمواندا نیشان دەدا!وە درەندەیی مرۆڤ بە بێ جیاوازی نیشاندەدا كە چۆن تێرمەكانی ئایدۆلیاژیی نەتەوەیی وئایینی و فیكری وا دەكات خۆمان بسەپێنین و هەرچی بەرانبەرە بیسرینەوە و لە ناویان ببەین! بەڵام دەكرێت؛ وەك كورد دەڵیت؛"حەق بە حەق سەر بەسەرێكی مەعنەوی بووبێت."كە تارانینۆ نیازی بووبێت پێمان بڵێت؛ "دەكرێت مێژوو دیوی تر و خوێندنەوەی تر هەڵبگرێت، وەك خۆی چۆن ئەنجامیدا و كاریگەریــشی دروستكرد ..."