بڕینی دەرماڵە وەك بەشێك لە سیاسەتی برسی كردن

2 مانگ پێش ئێستا

هۆزان شەریفی 
جیاواز لە نووسین و گوفتارە دووبارەكان، كە باس لەوە دەكەن پێدانی دەرماڵە مافی خوێندكار و ئەركی حكومەتە و گومان لەمە نییە. بەڵام لەوە گرنگتر پێویستە تێبگەین كە بڕینی دەرماڵە لە لایەن بە ناو حكومەتی بنەماڵەكان زیاترە لە گەندەڵییەك و پاساوی قەیرانی درایی بۆی پاساوێكی پووچە. بڕینی دەرماڵەی خوێندكاران وەك بەشێك لە سیاسەتی برسی كردن دەبینم كە ماوەی چەند ساڵێكە حكومەتی بنەماڵەكان جێبەجێی دەكەن، بە تایبەت لە دوای دروستبوونی  ویستێكی خۆڕسكانەی جدیی هاوڵاتیان بۆ گۆڕانكاریی.
سیاسەتی برسی كردن جۆرێكە لە ئەجێندای سیاسی حكومڕانانی شكستخواردوو لە بەرامبەر خواستەكانی هاوڵاتیان. ئامانج لە پەیڕەو كردنی ئەم ئەجێندایە سەرقاڵكردنی هاوڵاتیان و دروستكردنیی سترێسە لەسەریان تا تەنها و تەنها لە بیری دەستكەوتنی بژێوییەك بن. سیفەتی مرۆڤ بەو جۆرەیە جیا لە دروشمە بریقدارەكان <نانی لە ئازادی پێ گرنگترە>  بەم جۆرە میللەتێك كە تەنها لە خەمی نان بێت و هەموو بیری لای ئەوە بێت لە برسان نەمرێ، ئیدی بیری ئازادی و دادپەروەری و خۆشگوزەرانی لای ئەو بەرەو پوكانەوە دەڕوا، كە ئەمەش ڕووی دا ئیدی دەسەڵاتە شكستخواردووەكان تەمەنی حكومڕانییان درێژ ئەبێتەوە. دوو ئامانجی سەرەكی لە سیاسەتی برسی كردن بەدەست دێت لای دەسەڵاتی جێبەجێكاری سیاسەتەكە؛ یەكەمین: كپ بوونەوەی دەنگی ناڕازی و سەرقاڵكردنی بە بژێوی. دووەم: فراوانكردنی لایەنگرانی حیزب و دەسەڵاتەكەی لەبەر ئەوەی سەروەتی زۆرینە ئەدزێ و دەرخواردی لایەنگرانی خۆی دەدات. بنەماڵە حكومڕانەكانی هەرێمی كوردستانی عێراق ئەمە ئەجێندای سیاسییانە و تا ڕادەیەكیش سەركەوتوو  بوون تێیدا. ( باسكردنی سیاسەتی برسی كردن زۆر زیاتر  هەڵدەگرێ بۆ گەیاندنی پەیامەكە هێندە بەسە )
بڕینی دەرماڵەی خوێندكار، كە دەرماڵە هاندەرێكە تا خوێندكار باشتر  گرنگی بە خوێندن بدات بەشێكە لەو سیاسەتە چەوتەی باسكرا. بە تێگەیشتن و چاودێری ئەو ئەجێندایانەی حكومەتی بنەماڵەكان، لەم چەند خاڵە هۆكاری بڕینی دەرماڵە و ئەستەمبوونی دووبارە گەڕانەوەی ئەخەمە ڕوو:
۱ـ پێدانی دەرماڵە گەرچی بڕەكەی كەم بێت، هاندەر و هاوكارە تا خوێندكار گرنگی زیاتر بە خوێندنەكەی بدات و بیری لای خوێندن بێت زیاتر لە بژێوی. بۆیە بڕینی دەرماڵە بۆ بەدیهێنانی پێچەوانەی ئەمەیە.
۲ـ خوێندكاری زانكۆ هەم وەك خوێندكار هەمیش وەك گەنج پڕە لە وزە و خوێنگەرمی كە وڵاتێكی پێ بنیاد دەنرێ. پێدانی دەرماڵە پێی و چارەسەری گرفتی بژێوی بۆی، پاڵنەرە تا كار لەسەر خۆ پێگەیاندن و بیركردنەوە بۆ گۆڕینی وڵات بكات، ئەمەش ڕوو بدات هەرگیز خەڵكی عاقڵ قبووڵ ناكا بنەماڵەكان و وڵاتفرۆشان فەرمان ڕەوایی بكەن. هەر بۆیە هەموو هەوڵێك ئەدەن ئەمە ڕوو نەدا.
۳ـ بەشێكی تر لە ئەجێنداكە لە پێناو دابەزاندنی ئاستی زانكۆ حكومییەكانە. لەمەشا دوو ئامانجیان هەیە؛ یەكەمین: هەرچی مناڵی هەژارە لە زانكۆی حكومین و ئەوان خوازیارن هەژارەكان نەبنە خاوەن بڕوانامەی بەرز و ئاستی زانستی بەرز و مناڵی دەوڵەمەند و بەرپرس خاوەن هەموو شت بن. دووەمین:  خەڵكی ڕوو بكەنە زانكۆ ئەهلییەكان كە هەر یەكە موڵكی بەرپرسێكە.
ئەم هۆكارانە وام لێ ئەكەن هەرگیز بڕوام بەوە نەبێ جارێكی دیكە و لەسەر دەستی ئەم حكومەتە دەرماڵە بگەڕێتەوە.
هیوادارم هەڵە بم.