شەنگال و كابول، دوانەیەكی لە یەكچوو

1 مانگ پێش ئێستا

تارا ئەحمەد
لەیادی ١١ سێپتەمبەردا چەند وشەیەك بۆ ئەوانەی دڵیان بۆ دەسەڵاتی تالیبان و داعش لێدەدات، چونكە ئەم دوانە، دوو ڕووی یەك دراون.
تەمەن و ژیان زۆر شتیان فێركردم، ڕوداوی سەیر وخۆش وناخۆش، مرۆڤی جۆراوجۆر و لە ئاكار و مامەڵەدا. زۆر مرۆڤی لەیەكچوو، شوێنی لەیەكچوو، بەڵام لە ژیانمدا نەمدی دوانەیەكی لەیەكچووی وەك شەنگال و كابول ،كە جێگەی دڵتەنگی و بێهوایی مرۆڤی خاوەنهەڵوێست و موراڵ بەرزەكانبێت. هەرچەندە ئەمە پەیوەندی بە سیاسەتی وڵاتە زاڵەكانەوە هەیە ، نەك بە پلان و ئازایی داعش و تالیبانەوەبێت، چونكە ئەوان نەزان و پەلاماردەرن بەبێ بیركردنەوە.

سەرمایەداران بە دوای قازانجەكانیانەوەن، بۆیە وا ئاسان ئەم دوو شوێنە بەبێ شەڕی قورس دانیشتوانەكەی وەك كۆمەڵێك مەڕ درانە دەست كۆمەڵێك گورگی برسی و هار، بەدور لە موراڵی بەرزی مرۆڤایەتیەوە.

ئەم دوو شارە لە زمان و شوێن و نەتەوە و كلتور و دینەوە تەواو جیاوازن، كەچی لە ڕووی خەم و ئازار و چەوساندنەوە و سەركوتەوە زۆر چونیەكن. 

كاتێك شەمشەمەكوێرەكان پەلاماری خوشك و دایك و كچە ئێزیدیەكانیاندا و كردیاننە كۆیلە و غەنیمە و پیاوەكانیشیان كوشتن، كۆنەپەرستەكان دەمیان نەكردەوە . چونكە لە دڵەوە زۆر خۆشحاڵبوون بەو كارەساتە. هەر ئەم داعشانە لە بەرگی تاڵیباندا كە ئەزمونمان هەیە لەگەڵیاندا لە ساڵانی ١٩٩٦ تا ١١ سێپتەمبەری ساڵی ٢٠٠١. بینیمان كە چیان بە كچان و ژنان و منداڵان و پیاوانی ئازادیخوازی ئەفغانستان كرد، كەچی هەر ئەم تاڵیبانانە جارێكیتر هاتنەوە سەر سفرەی ئامادەكراو بە ڕێكەوتن لەگەڵ ئەمەریكا ، كەچی كۆنەخوازان زۆر بێئابڕوانە خۆشحاڵی خۆیان دەربری لە سۆشیال میدیاوە، ئەمانە دیارە بیریان چۆتەوە كە دنیای تەكنەلۆجیا وا خەریكی دۆزینەوەی گالاكسیەكیترن لەم گەردونەی تێدا دەژین. هەرچی ئەم بێمانایانەیە تەنیا بیریان لای كاولكردن و پەلاماردان و بەكۆیلەكردنی ژنان و منداڵانن .

من بڕوای تەواوم هەیە بە ئازادی تاك كە بڕوای بە چ ئایدۆلۆژیەكە، بە مەرجێك لە سەر شان و سەركوت و چەوساندنەوە و ئازادی ئەوانیتر نەبێت.
مێژووی مرۆڤایەتی دەریخستوە كە مرۆڤەكان بە دەست ڕەنگی پێست و نەتەوە و سنور و دینەوە، مێژوویەكی خوێناوی هەیە.
كاتێك ئادەمیزاد حورمەت و ماف و ڕیز بۆ بەرامبەرەكەی دانانێت و قبوڵی بیروڕای بەرامبەری ناكات، ئەوە بەدڵنیایەوە ئەو جۆرە مرۆڤانە خۆیان بێبەشن لە حورمەت و ڕێز و پەروەردەی مرۆڤایەتی.

ئاوا بڕوات كوردستان پێویستی بە هاتن و پەلاماری داعش ناكات، چونكە خودی عەقڵ و هزری داعش و تالیبان لەناو بەشێكی كۆمەڵگای كوردیدایە. ئەگەر چاوكراوە و هوشیار و بەئاگا نەبین ئەوا ئەمانە چونكە خۆیان توند وتیژن و خەڵكی بیركڵۆڵ و داماویان لەگەڵدایە، بە ڕۆژی ڕوناك چاومان پێدادەخەن. ئەم بەڵایانە بە خەڵك دەڵێن دڵداری نابێت بكرێت، كەچی خۆیان دڵداری دەكەن و ژنیان ڕیزكردوە بەناوی هاوسەرگیریەوە. هەندێك ژنی بێئاگا و نەزانیش كە نازانێت لەو دنیایە چ باسە ،كاتێك گاڵتە بە هەستەكانی دەكرێت و ڕیز دەكرێن بۆ پیاوێك . ئای چ بێحورمەتیەكە كە بە كەرامەتی ژنان دەكرێت. دەبێت بزانین كە نرخی ژن وەك مرۆڤێك لە هەموو شتە مادییەكانی دنیا گەورەترە ، بەڵام گرنگ ئەوەیە ژنان خۆیان لەمە تێبگەن.

كۆنەخوازان باسی گەندەڵی دەسەڵات و كۆمەڵگا دەكەن ، كەچی خۆیان لە هەموو كەس زیاتر گەندەڵن. زۆر كات باسی بێبەهایی ژیان دەكەن ، بەڵام لە ڕوی پراكتیكەوە دەیانبینین كە لە هەموو كەس زیاتر باوەشیان بە ژیاندا كردووە. نەك هەر ئەوەش، بەڵكو خەڵكی عەوام و نەزان بەكوشت دەدەن یان كەسانی ئازادیخواز بە دەست ئەو كەسە عەوامانە لە ناو دەبەن، چ كارەساتێكە لە كۆمەڵگای كوردی و ئەفغانیدا هاوار.

ئەمانە ئەبێت بێدەنگ بكرێن، نەك كەناڵیان لە خزمەدابێت، چونكە ئاوا بڕوات كوردستان لە بەردەم مەترسیەكی گەورەدایە و ئەوكات حاڵمان جیاناكرێتەوە لە حاڵی ئەفغانستان لە ڕوی وێرانی و داماوی و بەكۆیلەكردنی ژنان و منداڵانەوە.